Delirium Tremens: Alcohol Ontwenningsverschijnsel

Kort antwoord: Delirium tremens (DT) is een ernstige en potentieel levensgevaarlijke aandoening die kan optreden bij mensen die plotseling stoppen met overmatig alcoholgebruik. Het gaat gepaard met ernstige verwardheid, hallucinaties, toevallen en gevaarlijke lichamelijke veranderingen. Zonder medische behandeling kan delirium tremens dodelijk zijn. Medisch toezicht bij alcoholontwenning is daarom van groot belang.

Wat is delirium tremens?

Delirium tremens, ook wel bekend als ‘de shakes’ of alcoholisch delirium, is de ernstigste vorm van alcoholontwenning. Het treedt op wanneer iemand die langdurig en overmatig alcohol heeft gedronken, plotseling of snel stopt met drinken. Het lichaam raakt dan in een toestand van ernstige ontregeling van het centrale zenuwstelsel.

Normaal gesproken heeft alcohol een remmende werking op de hersenen. Bij langdurig gebruik past het lichaam zich hieraan aan door de activiteit van het zenuwstelsel te verhogen om dit in evenwicht te houden. Wanneer alcohol dan plotseling wegvalt, raakt het zenuwstelsel overactief met ernstige en gevaarlijke gevolgen.

Delirium tremens is niet hetzelfde als gewone alcoholontwenning. Het is een medisch noodgeval dat onmiddellijke behandeling vereist.

Wanneer ontstaat delirium tremens?

Niet iedereen die stopt met drinken krijgt delirium tremens. Het treedt op bij een beperkt deel van de mensen met ernstige alcoholafhankelijkheid. De timing is echter voorspelbaar:

Symptomen en waarschuwingssignalen

Delirium tremens onderscheidt zich van gewone alcoholontwenning door de ernst en de combinatie van symptomen. De volgende tekenen kunnen wijzen op delirium tremens:

Neurologische en psychische symptomen

• Ernstige verwardheid en desoriëntatie (niet weten waar of wie men is)
• Visuele, auditieve of tactiele hallucinaties (zien, horen of voelen van dingen die er niet zijn)
• Extreme onrust, agitatie en angst
• Insulten (epileptische aanvallen)
• Bewustzijnsstoornissen

Lichamelijke symptomen

• Hevig zweten, zelfs bij kamertemperatuur
• Hoge hartslag (tachycardie) en onregelmatige hartslag
• Sterk verhoogde bloeddruk
• Hoge koorts (soms boven 40 graden Celsius)
• Ernstig trillen van handen, armen of het hele lichaam
• Misselijkheid en braken

Waarom is delirium tremens zo gevaarlijk?

Delirium tremens is een van de weinige vormen van alcohol-gerelateerde aandoeningen die direct levensgevaarlijk kunnen zijn. Zonder adequate medische behandeling varieert de sterfte tussen de 5 en 15 procent. Met goede medische zorg kan dit percentage worden teruggebracht tot onder de 1 procent.

De gevaren komen voort uit meerdere factoren:

• Hartritmestoornissen kunnen leiden tot plotseling hartfalen
• Hoge koorts kan leiden tot orgaanschade
• Insulten kunnen letsel veroorzaken of in ernstige gevallen overgaan in een levensbedreigende toestand (status epilepticus)
• Uitdroging en elektrolytenonbalans kunnen het hart en de nieren beschadigen
• Extreme agitatie en angst kunnen de bloeddruk gevaarlijk verhogen

Risicofactoren voor delirium tremens

Niet iedereen die stopt met drinken loopt hetzelfde risico. De volgende factoren verhogen de kans op het ontwikkelen van delirium tremens:

• Langdurig en zwaar alcoholgebruik (meerdere jaren)
• Eerdere episoden van delirium tremens of insulten bij alcoholontwenning
• Hoge leeftijd
• Slechte algemene gezondheid of onderliggend leverlijden
• Plotseling stoppen na langdurig intensief gebruik
• Gebruik van andere kalmerende middelen naast alcohol

Het is belangrijk te benadrukken dat delirium tremens ook kan optreden bij mensen die niet verwacht zouden worden, zoals mensen die ‘slechts’ een paar weken zwaar hebben gedronken. Een medische beoordeling vóór het stoppen is altijd aan te raden.

Waarom is detox zonder medisch toezicht gevaarlijk?

Het stoppen met alcohol zonder medische begeleiding wordt door artsen sterk afgeraden bij mensen met ernstige alcoholafhankelijkheid. In tegenstelling tot andere verslavingen, waarbij het afkicken niet direct levensgevaarlijk is, kan alcoholontwenning dodelijk verlopen.

Zelfs als iemand eerder zonder problemen gestopt is, biedt dat geen garantie voor de toekomst. Elk stopmoment kan ernstigere reacties uitlokken dan het vorige, een fenomeen dat bekend staat als het ‘kindling-effect‘.

Medische begeleiding bij een alcohol detox omvat doorgaans:

• Regelmatige monitoring van bloeddruk, hartslag en temperatuur
• Gebruik van benzodiazepinen (zoals diazepam of lorazepam) om het zenuwstelsel te kalmeren en insulten te voorkomen
• Toediening van thiamine (vitamine B1) om hersenbeschadiging te voorkomen
• Infuusvloeistoffen en elektrolyten bij uitdroging
• Medicamenteuze behandeling van bijkomende klachten zoals misselijkheid en angst

Behandeling van delirium tremens

Delirium tremens is een medisch noodgeval dat behandeling vereist in een ziekenhuis of gespecialiseerde kliniek. De behandeling is erop gericht het zenuwstelsel te stabiliseren, gevaarlijke complicaties te voorkomen en het lichaam te ondersteunen tijdens het herstelproces.

Medicamenteuze behandeling

De hoeksteen van de behandeling bestaat uit benzodiazepinen. Deze medicijnen werken kalmerend op het zenuwstelsel, verminderen de kans op epileptische aanvallen en beperken de ernst van de symptomen. In zware gevallen kan ook gebruik worden gemaakt van anti-epileptica of antipsychotica.

Ondersteunende zorg

Naast medicatie krijgen patiënten met delirium tremens doorgaans infuusvloeistoffen om uitdroging te bestrijden, vitaminesupplementen, vooral thiamine om permanente hersenschade te voorkomen, en nauwe monitoring van vitale functies.

Duur van de behandeling

De acute fase van delirium tremens duurt doorgaans drie tot vijf dagen. In ernstigere gevallen kan dit langer duren. Na het doorstaan van de acute fase begint de weg naar herstel, waarbij verdere begeleiding en behandeling voor de alcoholafhankelijkheid essentieel zijn om terugval te voorkomen.

Hulp Nodig bij Alcohol Ontwenningsverschijnsel?

Ernstige alcoholontwenning en delirium tremens kunnen gevaarlijk zijn zonder professionele begeleiding. Bij Liberty Home begrijpen we hoe zwaar alcoholverslaving en ontwenningsverschijnselen kunnen zijn, zowel fysiek als mentaal. Ons team biedt veilige medische ondersteuning tijdens detox en herstel, met persoonlijke begeleiding afgestemd op iedere situatie.

Zoek hulp bij symptomen van ernstige alcoholontwenning niet uit te stellen. Neem contact op met Liberty Home voor meer informatie over professionele detox, behandeling en langdurige ondersteuning bij alcoholverslaving.

Bronnen

Rahman, A., & Paul, M. (2023). Delirium Tremens (DT). Nih.gov; StatPearls Publishing. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK482134/

Kaye, A. D., Staser, A. N., Mccollins, T. S., Zheng, J., Berry, F. A., Burroughs, C. R., Heisler, M., Mouhaffel, A., Ahmadzadeh, S., Kaye, A. M., Shekoohi, S., & Varrassi, G. (2024). Delirium tremens: A review of clinical studies. Curēus, 16(4). https://doi.org/10.7759/cureus.57601

Becker, H. C. (2024). Kindling in Alcohol Withdrawal. Alcohol Health and Research World, 22(1), 25. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6761822/

Schwebach, C., & Amrita Vempati. (2023). Alcohol Withdrawal with Delirium Tremens. PubMed, 8(3), S1–S33. https://doi.org/10.21980/j8s35n

Smith, H., McCoy, M., Varughese, K., & Reinert, J. P. (2020). Thiamine Dosing for the Treatment of Alcohol-Induced Wernicke’s Encephalopathy: A Review of the Literature. Journal of Pharmacy Technology, 37(2), 107–113. https://doi.org/10.1177/8755122520962859